LINAWIN NATIN ni ARDEE DELLOMAS

MULA sa “Ghost Projects” hanggang Reclamation: Ang imbestigasyon ba ay naging politikal na ganti na?

May isang salita sa Pilipinas para sa pagtanggap ng impormasyong lumalabas na kulang, o sadyang mali: nakuryente.

Sa larangan ng mamamahayag, nakahihiya ito dahil nasisira ang kredibilidad kapag inuuna ang paglalathala bago ang beripikasyon.

Sa politika, mas matindi ang maidudulot nitong pinsala.

Buong sipag na itinayo ni Sen. Panfilo “Ping” Lacson ang kanyang reputasyon sa paninindigang hindi siya nagsasalita nang walang “resibo.”

Subalit ang lumalala niyang kampanya laban sa Taguig ay nag-iiwan ngayon ng isang nakaiilang na tanong: Hinayaan na ba ng tanyag na imbestigador na mauna ang kanyang akusasyon kaysa tunay na patunay.

Suriin natin ang nangyari nang humarap sa Senado si Department of Public Works and Highways (DPWH) Secretary Vince Dizon.

Nang tanungin kung may natukoy ang DPWH na “ghost project” sa Taguig mula sa mga proyektong napatunayan nang hindi talaga umiiral, sumagot si Dizon na wala.

Idinagdag pa ni DPWH Undersecretary Ricardo Bernabe III, na nakatala sa ahensya ang 107 proyekto sa Taguig at lahat ng ito ay may nakadokumentong accomplishments.

Para sa akusasyon ni Lacson na naglalarawan sa Taguig bilang pugad ng ghost infrastructure, hindi paborable ang mga pahayag ng dalawang mataas na opisyal ng DPWH.

Agad namang gumanti si Lacson at iginiit na tila “lumabo” ang memorya ni Sec. Dizon, sabay labas ng mga paunang report at AI analysis ukol sa mga kahina-hinalang billing photos. Ngunit mahalagang linawin: ang red flag o anomalya ay hindi agad nangangahulugang may sala o awtomatikong ghost project.

Nilinaw rin ni Dizon na ang kanyang pahayag sa Senado ay ukol sa mga napatunayan nang ghost projects sa buong bansa, at walang alinman dito ang nasa Taguig.

Bagamat patuloy ang imbestigasyon sa ilang proyekto, binigyang-diin niyang kailangan muna ng beripikasyon bago maghusga, isang bagay na inamin din kalaunan ni Lacson.

Kinuwestiyon din ni Lacson ang isang proyekto sa Taguig na may geotag/coordinate na nakaturo sa Leyte.

Siyempre, nararapat itong imbestigahan, ngunit ang maling geotag ay nagpapakita lamang ng pagkakamali at hindi sapat na patunay na kathang-isip ang buong proyekto o may politikong nagnakaw rito.

Nang sabihin kalaunan ni Lacson na hindi niya pinaninindigang ghost project ang kinuwestiyong proyekto, naging napakalinaw ng hangganan sa pagitan ng nakagugulat na pampublikong akusasyon at ng hindi pa tapos na beripikasyon.

Sa madaling salita, ang malaking panganib ng kuryente ay hindi naman sa dahilang huwad ang bawat pinagmumulan ng alalahanin. Ang panganib ay kapag ang paunang impormasyon ay ginagawang conclusion bago pa man ito suportahan ng sapat na ebidensya.

Ang hinala ay nagiging akusasyon; ang akusasyon ay nagiging malaking balita sa pahayagan; at ang balita ay nagiging hatol ng pagiging may-sala. Bago pa man matapos ng mga imbestigador ang kanilang trabaho, ang mga reputasyon ng mga taong isinangkot ay nahatulan na ng social media.

Pumasok pa ang isa pang kontrobersya sa Taguig: ang ilegal na reclamation sa kahabaan ng Laguna Lake. Isinapubliko ni Lacson ang video footage ng inspeksyon ng iba’t ibang ahensya at inilarawan ang patuloy na gawain doon bilang kawalan ng pakundangan o “impunity,” habang sinasabing “may taong nag-aakalang mataas siya sa batas.”

Ngunit tumugon ang Taguig gamit ang isang tiyak at paktwal na pagtanggi: ang lupang ipinakita, ayon sa lungsod, ay hindi kasalukuyang pagmamay-ari o ginagamit ng Taguig, kundi isang lupang inaangkin ng mga pribadong indibidwal at ng isang neighborhood association.

Idinagdag pa ng Taguig na wala itong inilabas na permit o awtoridad sa mga itinuturong pribadong may-ari.

Hindi maaaring gawing dahilan ang heograpiya para sa pananagutan: ang isang bagay na nangyayari sa panig ng Taguig sa Laguna Lake ay hindi agad nagpapatunay na ang pamahalaang lungsod ng Taguig ang nag-utos nito.

Anoman ang hangarin ni Lacson, ang ganyang sunod-sunod na “kuryente” ay nagmumukhang panggigipit na dapat nang iwasan ng isang halal na senador.

Sinabi ni Lacson na napatunayan na ang kanyang kredibilidad at hindi siya gumagawa ng mga pagbubunyag nang walang kumpletong resibo. Ngunit hindi rin maaaring ang katagang “may resibo” ay mag-alis sa sinoman sa tungkuling patunayan ang mga akusasyon ng ebidensya.

Ito ang dahilan kung bakit ang kuryente ay isang napaka-angkop na babala.

Huwag gawing sandata ang hinala, huwag gawing kasangkapan ng politikal na paghihiganti at huwag ipagkamali ang isang red flag bilang isang hatol ng pagkakasala.

Tila sa mga ibinabato ni Lacson sa Taguig at kay Cayetano ay malinaw na biktima ito ng “kuryente” na impormasyon.